Bà Bầu Hay Chóng Mặt: Nguyên Nhân Và Cách Xử Lý An Toàn

Bà bầu hay chóng mặt, hoa mắt, đứng lên ngồi xuống thấy trời đất quay cuồng là triệu chứng phổ biến khiến nhiều mẹ giật mình lo sợ. Cảm giác hẫng hụt đột ngột, tiếng ve kêu vo ve bên tai và đôi chân run rẩy không đứng vững không chỉ làm gián đoạn các sinh hoạt thường nhật mà còn tiềm ẩn nguy cơ té ngã gây chấn thương cho cả mẹ và thiên thần nhỏ trong bụng.

Trong hành trình mang thai, hệ tuần hoàn của người mẹ phải tăng cường dung tích lên tới 50% để vận chuyển oxy đến nuôi dưỡng bánh nhau. Sự giãn nở nhanh của các mạch máu kết hợp cùng những biến động về lượng đường huyết và áp lực tử cung chính là nguyên nhân cốt lõi gây nên những cơn choáng ngợp bất ngờ.

1. Điểm mặt các nguyên nhân khiến bà bầu hay chóng mặt

Để khắc phục hiệu quả hiện tượng bà bầu hay chóng mặt, trước tiên mẹ cần hiểu rõ cơ thể mình đang phát đi những tín hiệu báo động từ nguồn gốc nào:

1.1. Tụt huyết áp tư thế đứng (Orthostatic Hypotension)

Dưới tác động của nội tiết tố progesterone, các thành mạch máu giãn nở rộng để chuẩn bị đón nhận dòng máu dồi dào. Tuy nhiên, khi mẹ đang ngồi hoặc nằm mà bất chợt đứng bật dậy quá nhanh, trọng lực sẽ kéo máu dồn xuống hai chi dưới. Tim chưa kịp bơm máu ngược lên não bộ, gây ra hiện tượng thiếu máu não thoáng qua khiến mẹ thấy đom đóm mắt và lảo đảo.

1.2. Hạ đường huyết do khoảng cách giữa các bữa ăn quá xa

Bé yêu trong bụng tiêu thụ glucose liên tục từ máu mẹ 24/24 giờ để vận hành các hoạt động sống. Nếu mẹ mải làm việc, bỏ bữa hoặc nhịn đói quá lâu, nồng độ đường trong máu mẹ sẽ rơi xuống ngưỡng báo động. Cơn hạ đường huyết thường đi kèm với cảm giác vã mồ hôi lạnh, run rẩy đầu ngón tay và cồn cào ruột gan.

1.3. Thiếu máu thiếu sắt

Nhu cầu sản xuất tế bào hồng cầu trong thai kỳ tăng vọt gấp rưỡi so với thời con gái. Nếu chế độ ăn hàng ngày không cung ứng đủ lượng sắt cần thiết, lượng huyết sắc tố hemoglobin sẽ sụt giảm, dẫn tới việc tế bào não không nhận đủ oxy nuôi dưỡng. Mẹ thường xuyên cảm thấy hụt hơi, da dẻ xanh xao và mệt mỏi triền miên.

1.4. Hội chứng chèn ép tĩnh mạch chủ dưới khi nằm ngửa

Từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi, khối lượng tử cung và nước ối tăng lên đáng kể. Khi mẹ nằm ngửa phẳng lưng trên giường, sức nặng này sẽ đè trực tiếp lên tĩnh mạch chủ dưới (vốn có nhiệm vụ đưa máu từ nửa dưới cơ thể về tim). Lưu lượng máu về tim giảm sút khiến cung lượng tim giảm theo, kích hoạt cơn choáng váng ngột ngạt ngay khi vừa nằm xuống.

2. Đặc điểm cơn chóng mặt qua từng giai đoạn thai kỳ

Mỗi giai đoạn phát triển của thai kỳ lại mang những đặc trưng sinh lý khác biệt. Dưới đây là bảng tổng hợp các nguyên nhân chính theo thời gian mang thai:

3. Hướng dẫn các bước xử lý tức thì khi cơn chóng mặt ập đến

Khi cảm nhận đầu óc quay cuồng hoặc tầm nhìn mờ dần, mẹ hãy nhanh chóng thực hiện quy trình sơ cứu 4 bước an toàn sau:

1. Ngồi thụp xuống ngay lập tức: Dù đang đứng ở đâu (trong bếp, hành lang hay nơi công cộng), mẹ hãy lập tức ngồi xổm hoặc ngồi bệt xuống sàn nhà. Đừng cố gắng gượng bước đi vì nguy cơ mất thăng bằng ngã ngửa là rất cao.
2. Cúi thấp đầu giữa hai đầu gối: Tư thế này giúp dồn máu từ phần thân dưới dồn ngược trở về não bộ, cắt đứt cơn hoa mắt trong chốc lát.
3. Nằm nghiêng sang trái nếu có giường đệm: Nếu đang ở trong phòng ngủ, mẹ hãy nằm nghiêng hẳn sang bên trái để giải phóng áp lực cho tĩnh mạch chủ dưới, giúp máu lưu thông thông suốt về tim.
4. Uống từng ngụm nước ấm ngọt: Nhờ người thân lấy một cốc nước ấm pha thìa mật ong hoặc một ly sữa hạt ấm, nhấp chậm rãi để hồi phục đường huyết tức thời.

4. 5 biện pháp phòng ngừa hoa mắt chóng mặt tại nhà

Để không còn bị những cơn choáng ngợp bất thình lình làm phiền, mẹ hãy thiết lập những thói quen bảo vệ cơ thể mỗi ngày:

Nguyên tắc thay đổi tư thế 3 giai đoạn: Khi ngủ dậy, mẹ hãy nghiêng người sang một bên, chống tay ngồi dậy từ từ và ngồi thả lỏng hai chân đung đưa bên mép giường khoảng 1 phút. Khi cảm thấy đầu óc thực sự tỉnh táo, mẹ mới từ từ đứng thẳng dậy.

Không để cơ thể thiếu nước: Nước là thành phần chính duy trì thể tích tuần hoàn. Mẹ hãy chuẩn bị một bình giữ nhiệt nước ấm khoảng 2 lít bên mình, nhấp từng ngụm nhỏ rải rác trong ngày, tránh để cảm giác khát khô cổ họng mới tìm nước uống.

Cân bằng chế độ dinh dưỡng: Tham khảo các thực đơn bổ máu tại chuyên mục Dinh dưỡng thai kỳ. Đồng thời, lựa chọn các liệu trình massage bầu chuyên sâu giúp lưu thông khí huyết, giải phóng các điểm tắc nghẽn ở vùng cổ vai gáy, đưa oxy lên não đều đặn hơn.

5. Những dấu hiệu bất thường mẹ cần đi khám ngay

Mặc dù phần lớn các cơn chóng mặt là lành tính, nhưng nếu xuất hiện cùng các triệu chứng sau, mẹ cần liên hệ ngay bác sĩ sản khoa:

• Chóng mặt kèm theo đau đầu dữ dội, mờ mắt từng chặp hoặc nhìn một thành hai (dấu hiệu tiền sản giật).
• Kèm theo cảm giác đau ngực, khó thở hoặc đánh trống ngực hồi hộp liên tục.
• Xuất huyết âm đạo bất thường hoặc đau quặn bụng dưới.
• Mẹ ngất xỉu mất ý thức hoặc cơn choáng kéo dài không dứt sau khi đã nằm nghỉ ngơi 30 phút.

6. Câu hỏi thường gặp về chứng choáng ngợp ở phụ nữ mang thai